Assenede, zoals we het vandaag kennen, bestond tijdens het Ancien Regime uit vier parochies: Assenede, Bassevelde, Boekhoute en Oosteeklo. Assenede was de hoofdplaats van het ambacht Assenede en Boekhoute van het ambacht Boekhoute. Een ambacht was een bepaald gebied waarbinnen een ambtenaar de rechtsmacht uitoefende die hem was verleend door de graaf van Vlaanderen.
Oorspronkelijk was de schout de belangrijkste ambtenaar maar vanaf de 13e eeuw vertegenwoordigde de baljuw het grafelijk gezag. Dit gezag steunde op een heel oude grondwet, neergeschreven in de keure. Deze keure werd uitgevaardigd in 1242 door Johanna van Constantinopel en zou meer dan vijf eeuwen de rechtspraak in onze gemeente bepalen.
In 1649 verkocht de graaf van Vlaanderen het ambacht Assenede aan de familie Dellafaille. De arduinen schandpaal op de Markt in Assenede, dichtbij het oude stadhuis, symboliseert de heerlijke rechten die deze familie bezat in deze gemeente.
De dorpen Assenede en Boekhoute leverden een harde strijd tegen de natuurkracht van de zee. Noeste dijkwerkers bouwden dijken om vruchtbare poldergrond te winnen op de zee. Op de hoek van de Hollekenstraat en de Dijkstraat beeldt een kunstwerk van Kaprijkenaar Antoine Bral een dijkwerker uit. Deze dijken vormen nu nog altijd een opvallend kenmerk in het landschap. In dit poldergebied liggen overblijfselen van vroegere overstromingen en turfwinning, zoals de Vlietbeek en verschillende waardevolle kreken.
De belangrijkste figuur uit de geschiedenis van Assenede is de 13e eeuwse schrijver Diederik van Assenede. Zijn belangrijkste werk, ’Floris ende Blancefloer‘, is in dichtvorm geschreven en verhaalt een verboden liefde tussen twee jonge mensen uit verschillende culturen en religies.
In Assenede getuigen de pastorij uit 1872, het oude stadhuis uit 1771 en de 17e eeuwse kelder op de Markt, de Sint-Annakapel op het einde van de Kapelledreef uit 1773 en de arduinen dorpspomp op het Diederikplein van 1819 van het rijke en gevarieerde verleden van onze gemeente.
Heel kenmerkend voor Bassevelde is de prachtige dorpskern met de dertiende eeuwse kerk en de kiosk uit 1930. De aanwezigheid in deze gemeente van de zusters Bernardinnen sinds 1843 laat tot op vandaag zijn sporen na in de verzorgingssector.
Het kasteel ’Terleyen‘ in Boekhoute werd de eerste maal vermeld in 1410. In 1933 werd het kasteel grondig gerestaureerd en kreeg het zijn renaissance uitzicht. De vissersboot ’BOU 8‘ en het bezoekerscentrum herinneren de vele bezoekers aan het vissersverleden van Boekhoute.
In Oosteeklo zijn er nog enkele overblijfselen van de abdij van de Cisterciënzerinnen. Het kasteel op de abdijsite in de Abdijstraat werd jarenlang bewoond door de brouwersfamilie Roegiers. Deze familie leverde meerdere burgemeesters in de periode voor de fusie.
In 1977 fuseerden de dorpen Assenede, Bassevelde, Boekhoute en Oosteeklo en worden sindsdien de gemeente Assenede genoemd.
Deze tekst werd ons aangeleverd door Heemkundig Genootschap De Twee Ambachten (De Twee Ambachten).