Kreken, polders en dijken vormen het gelaat van Assenede. Deze overblijfselen van middeleeuwse stormvloeden geven de hoofdgemeente haar rustgevende en natuurlijke uitstraling. Daar tegenover staat het bruisende culturele leven met zijn diverse evenementen die een groot publiek, ook van buiten de gemeentegrenzen, aantrekken. Zowel woord-, beeld- als klankkunstenaars vinden in Assenede de gedroomde plek om hun creativiteit de vrije loop te laten.
De Dijkwerker
Het beeld herinnert aan de noeste arbeid tijdens de bedijkingswerken van 1494. Toen werd een 25 km lange ringdijk tussen Boekhoute en Terneuzen aangelegd. Het beeld kwam er op initiatief van heemkring "De Twee Ambachten" en werd op 17 april 1999 plechtig onthuld. Het beeld op de hoek van de Hollekenstraat en de Dijkstraat is een kunstwerk van Kaprijkenaar Antoine Bral.
Het beeld ’Floris ende Blancefloer‘
Het bronzen beeld voor de gemeentelijke bibliotheek in de Sportstraat stelt twee abstracte figuren voor, gescheiden door afkomst, maar verbonden door hun liefde. Dit werk van kunstenaar Paul Van Gysegem wil de herinnering levendig houden aan Diederik van Assenede, die hier woonde en werkte in de 13de eeuw. Zijn belangrijkste werk "Floris ende Blancefloer" is in dichtvorm geschreven en verhaalt een verboden liefde tussen twee jonge mensen uit verschillende culturen en religie.
De Schandpaal
Deze arduinen schandpaal symboliseerde de heerlijke rechten van de familie Dellafaille, heren van het Ambacht Assenede in de 17de en 18de eeuw. Tijdens de Franse periode (einde 18de eeuw) werd dit strafwerktuig weggehaald en in 1980 werd de 'pillorijn' in ere hersteld. In juli 2001 kreeg de schandpaal een definitieve bekroning: een schildhoudende leeuw met het wapenschild van de heren van Assenede.
De Heilige Petrus en Heilige Martinuskerk
Onderste geleding van de toren, de kruisbeuk en het middendeel van het koor zijn de oudste delen van de kerk. Ze zijn in Romaanse stijl met Doornikse hardsteen opgetrokken en dateren uit de 12de eeuw. Het kerkgebouw kende verschillende aanpassingen en verbouwingen in de voorbije eeuwen. Bij de bevrijdingsgevechten in september 1944 brandde de kerk volledig uit, waardoor tal van kunstschatten verloren gingen. In 1948 startte de heropbouw volgens plannen van architect A.R. Janssens uit Gent.
De kerkpui
In 1561 werd boven het kerkportaal aan de westzijde een kerkpui in gebruik genomen. Deze verdween voorgoed in 1864 toen grote verbouwingen aan de kerk plaatsvonden. Naar aanleiding van de viering van 1275 jaar Assenede in 1999 werd aan de zuidzijde van de kerk een nieuwe kerkpui opgericht op initiatief van heemkring "De Twee Ambachten".
De pastorij
Deze pastoorswoning op de Markt werd in 1872 gebouwd naar de plannen van de Gentse architect Edmond De Perre-Montigny. Het is een neoromaans, bakstenen gebouw van twee bouwlagen en vijf traveeën met tentdak. De voorgevel wordt geflankeerd door een lichtuitspringend middenrisaliet, dat door een arduinen puntgevel met kruisbloem wordt bekroond.
De Sint-Annakapel
Dit laatclassicistisch heiligdom werd in 1773 opgetrokken op de Gravejansdijk, ter hoogte van de splitsing van de Kapelledreef met de Prins Boudewijnlaan. In de nis van het bakstenen gebouw staat een beeld van Sint-Anna-ten-Drieën.
De dorpspomp
In 1819 werd op de ’Verkensmarkt‘ een arduinen pomp opgericht op een aloude waterput. Assenede telde in die tijd meerdere kleinere parochiepompen, waar de inwoners zich van drinkwater konden voorzien. Na de Tweede Wereldoorlog werd het pronkstuk op het Diederikplein grotendeels vernieuwd, maar raakte stilaan in onbruik.
Het oude stadhuis
Het oude stadhuis is gebouwd in 1771, naar de plannen van de Gentse architect Simoens. De imposante voorgevel op het marktplein vertoont een laat-classicistische stijl. In het fronton prijkt het wapenschild van het Ambacht Assenede. De nis wordt versierd door een niet-geblinddoekte Vrouwe Justitia, een kunstwerk van Gentenaar Oscar Sinia. Het stadhuis is sinds 1942 als monument geklasseerd.
De 17e eeuwse kelder
Onder de oude onderwijzerswoning (Markt 26 en 27) bevindt zich een 17de eeuwse kelder met waardevol stucwerk op het tongewelf. De gewelfdecoratie met stervormige profilering maakt de kelder uniek. Sinds 1997 staat de kelder met de er bovenstaande dubbelwoonst op de lijst der beschermde gebouwen.